აქ არ იწყებიან ლექსიკონი ქართული

ქაღალდი, ტუში, აკვარელი, მუყაო, ქსოვილი. 2026. კერძო კოლექცია

1730 წელს კა­ლიგ­რაფ­მა ალექ­სიმ სულხან-საბა ორ­ბე­ლი­ა­ნის ლექ­სი­კო­ნის ხელ­ნა­წე­რის (S 4748, ფო­ლიო 8r) პირ­ვე­ლი­ვე გვერ­დი უტ­ყუ­ა­რი გან­ცხა­დე­ბით და­იწ­ყო: „აქა იწ­ყე­ბი­ან ლექ­სი­კო­ნი ქართული“. მაგ­რამ რა ხდე­ბა, როცა ტექ­სტი სა­კუ­თარ საწ­ყისს უარ­ყოფს?

თქვენ წი­ნა­შეა თა­ნა­მედ­რო­ვე ნა­მუ­შე­ვა­რი, ხე­ლით გა­და­წე­რი­ლი ქარ­თულ ენა­ზე და წარ­მოდ­გე­ნი­ლი ხელ­ნა­წე­რი ლექ­სი­კო­ნის ფორ­მით. მისი იერ­სა­ხე ქარ­თუ­ლი ხელ­ნა­წე­რი წიგ­ნის ტრა­დი­ცი­ე­ბის გა­მო­ძა­ხი­ლია, ხოლო ტექ­სტი მთლი­ა­ნად თა­ნა­მედ­რო­ვე სა­ავ­ტო­რო ნა­მუ­შე­ვა­რია.

ნა­მუ­შე­ვა­რი არის ფრაგ­მენ­ტი სე­რი­ი­დან „საზედაო წერტილი“ და შეგ­ნე­ბუ­ლად გა­ურ­ბის და­საწ­ყისს: წიგ­ნი გა­დაშ­ლი­ლია სად­ღაც შუ­ა­გულ­ში, ქარ­თულ ასო­ებს „ი-სა“ და „კ-ს“ შო­რის. სა­თა­უ­რი „აქ არ იწ­ყე­ბი­ან ლექ­სი­კო­ნი ქართული“ ეხ­მი­ა­ნე­ბა სულხან-საბას ლექ­სი­კო­ნის საწ­ყის ფორ­მუ­ლას.

გან­მარ­ტე­ბე­ბი ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი სა­ლექ­სი­კო­ნო დე­ფი­ნი­ცი­ე­ბი არ არის. ისი­ნი ბა­ძავს ლექ­სი­კო­ნის ავ­ტო­რი­ტე­ტუ­ლი წე­რი­ლო­ბი­თი ფორ­მე­ბის ენას, მაგ­რამ მნიშ­ვნე­ლო­ბებს ცვლის, ერ­თმა­ნეთს უპი­რის­პი­რებს ან შეგ­ნე­ბუ­ლად გა­ურ­კვე­ველს ტო­ვებს. ტექ­სტის არ­ქა­უ­ლი ენა გან­ზრახ ეხ­მი­ა­ნე­ბა მეთ­ვრა­მე­ტე სა­უ­კუ­ნის ქარ­თულ წე­რი­ლო­ბით სტილს, თუმ­ცა გან­მარ­ტე­ბუ­ლი საგ­ნე­ბი და ასო­ცი­ა­ცი­ე­ბი მეტ­წი­ლად დღე­ვან­დე­ლო­ბას ეკუთ­ვნის. ზოგი სიტ­ყვა და მი­ნიშ­ნე­ბა უშუ­ა­ლოდ ქარ­თულ ენა­სა და კა­ლიგ­რა­ფი­ის კულ­ტუ­რას უკავ­შირ­დე­ბა და ამი­ტომ თარ­გმან­ში შე­საძ­ლოა სრუ­ლად არ გა­მოჩ­ნდეს მათი ასო­ცი­ა­ცი­ე­ბი. ზოგი გან­მარ­ტე­ბა შე­იძ­ლე­ბა ხუმ­რო­ბად იკით­ხე­ბო­დეს, ზოგი — უფრო სე­რი­ო­ზუ­ლად. ისი­ნი ერთ ჭეშ­მა­რიტ ინ­ტერ­პრე­ტა­ცი­ამ­დე მის­ვლას არ ისა­ხავს მიზ­ნად.

რაც უფრო შორს ხარ

ქაღალდი, ტუში. 2026. კერძო კოლექცია

რაც უფრო შორს ხარ,
მით უფრო ხედავ.

თვალსაწიერის გაფართოება დამღუპველია!